Młodzi ludzie są bardziej narażeni na podejmowanie różnych ryzykownych w skutkach zachowań. Hazard wśród młodzieży to jeden z przykładów behawioralnych nałogów, w jakie popadają. Gry na automatach, bingo, loterie pieniężne, promocyjne, fantowe, zdrapki i inne formy (w tym także online), z jakimi mogą mieć do czynienia, a w których stawką są pieniądze lub dobra materialne, mogą okazać się nadmiernie wciągające. Najpierw przeżywają ekscytację, potem jednak z wypełniacza wolnego czasu hazard staje się sposobem ucieczki do problemów, radzenia sobie z emocjami. Zgodnie z prawem osoby do 18. roku życia nie mają wstępu do salonów gier oraz miejsc, w których przyjmowane są zakłady wzajemne. Jednak podobnie jak w przypadku dostępu do alkoholu i tu często przepisy te nie są właściwie egzekwowane.

Przyczyny uzależnienia od hazardu

To, czy młody człowiek rozpocznie swoją przygodę z hazardem, zależy od różnych czynników. Wśród przyczyn tego uzależnienia wymienia się np.:

• przemoc psychiczną lub fizyczną w rodzinie,
• problem z tym lub innym nałogiem w domu,
• trudne doświadczenia takie jak np. śmierć kogoś bliskiego, poważny wypadek, choroba własna lub innego członka rodziny, przemoc seksualna,
• niska samoocena,
• trudności z kontrolowaniem własnego nastroju,
• kłopoty z radzeniem sobie ze stresem,
• podatność na wpływ ze strony innych,
• problemy finansowe,
• podatność na reklamy i łatwy dostęp do środowiska graczy,
• impulsywność,
• problemy w kontaktach z innymi ludźmi.

Objawy uzależnienia od hazardu

Jeśli grający okazjonalnie nastolatek potrafi w każdej chwili zrezygnować z tego „hobby”, to nie trzeba się jeszcze niepokoić. Gdy jednak odczuwa wewnętrzny przymus w tym zakresie i zmienił się i swoje zachowanie pod wpływem hazardu, to może oznaczać, że jest uzależniony. Warto więc obserwować dziecko pod kątem takich objawów jak np.:

• zwiększenie częstotliwości próśb o pożyczenie pieniędzy,
• nerwowość, rozdrażnienie,
• problemy ze snem,
• izolowanie się od najbliższych,
• kradzieże, oszustwa,
• chwalenie się wygraną,
• pogorszenie się w nauce,
• niewyjaśnione nieobecności w szkole,
• nierozliczanie pieniędzy, jakie otrzymuje na konkretne zakupy,
• poświęcanie nadmiernej ilości czasu na przeglądanie stron w internecie oraz w prasy z wynikami zakładów,
• posługiwanie się słownictwem i żargonem bukmacherskim,
• granie w gry hazardowe staje się ważniejsze od innych zainteresowań,
• chęć odegrania się w przypadku każdej przegranej,
• postrzeganie hazardu jako sposobu na zarabianie pieniędzy.

Skutki hazardu

Całkowite zaabsorbowanie hazardem i wydawanie coraz większych sum na granie prowadzi do negatywnych skutków. Poza długami, nastolatki popaść mogą w konflikt z prawem (np. kradzieże). Inne szkody, jakie mogą wystąpić, to:

• trudności szkolne – np. częste wagarowanie, opuszczenie się w nauce,
• popadanie w konflikty z dorosłymi,
• nieprawidłowe odżywianie się,
• silne napięcie i stres, które powodują objawy somatyczne np. bezsenność, bóle głowy, stany paniki,
• brak poczucia własnej wartości,
• stany depresyjne,
• ryzyko samobójstwa,
• większa podatność na inne uzależnienia,
• zaburzenia emocjonalne,
• zaburzenia osobowości,
• osamotnienie,
• problemy zdrowotne.

Leczenie uzależnienia od hazardu

Rodzic podejmujący rozmowę z dzieckiem na temat hazardu i ewentualnego leczenia z uzależnienia od gier hazardowych powinien wiedzieć o nim jak najwięcej. Podczas poruszenia tego tematu ważne jest okazanie troski, a nie złości czy agresji. Na taką rozmowę można też udać się np. do ośrodka terapii uzależnień dla młodzieży, którą poprowadzi wówczas specjalista, zdystansowany do sprawy, z odpowiednią wiedzą. Pomoże on ustalić źródło problemu oraz doradzi rozwiązanie. Taka wizyta u terapeuty może pomóc też całej rodzinie.

Samo leczenie od hazardu polega zarówno na wspólnych sesjach ze specjalistą, jak i przy indywidualnej pracy osoby uzależnionej nad zmianą swojego zachowania. Terapia to doskonała okazja, aby dowiedzieć się, jak groźny jest to nałóg i jakie pociąga za sobą konsekwencje. Bliscy bardzo często skupiają się głównie na problemach finansowych, a uzależnienie od hazardu to także inne skutki dla młodego człowieka. Taką pomoc oferuje klinika Oaza, a na stronie: terapiemlodziezy-oaza.pl znaleźć można nie tylko dane kontaktowe, ale również informacje o zakresie wsparcia.

Osoby, które nigdy nie miały do czynienia z narkotykami, mogą mieć problem z tym, aby rozpoznać objawy zażywania czy zatrucia tymi środkami psychoaktywnymi u innych. Wielu rodziców obawia się takiej sytuacji i tego, czy sobie odpowiednio w niej poradzi. Jednak wbrew pozorom nie są one zbyt trudne do rozszyfrowania, a przy większości substancji odurzających reakcje organizmu na przyjęcie nadmiernej dawki są podobne.

Objawy zażywania narkotyków – co powinno nas zaniepokoić?

O tym, że problemem nastolatka jest zażywanie narkotyków, dowodzić może np.:

• zmiana stylu życia, ubierania się oraz znajomych,
• nagłe oddalenie się od innych członków rodziny, szczególnie zauważalne, jeśli wcześniej miał dobry lub nawet bardzo dobry kontakt z rodzicami, rodzeństwem itd.,
• unikanie rozmów, a zwłaszcza na temat nowego zachowania,
• problemy w szkole – pogorszenie ocen, wagarowanie,
• nagłe wyjścia z domu,
• zaniedbywanie dotychczasowych zainteresowań i obowiązków,
• nieprzywiązywanie wagi do ubioru i higieny,
• zmiana trybu życia – np. przesiadywanie po nocach lub na odwrót,
• spadek wagi ciała,
• apatia,
• senność,
• wydawanie większych niż zwykle sum pieniędzy,
• zmiana w zachowaniu polegająca na nagłych wybuchach agresji lub lęku.
• Zatrucie narkotykami – jakie są charakterystyczne objawy?

W zależności od tego, jaki z narkotyków został zażyty, mogą wystąpić różne objawy zatrucia:

• przedawkowanie kokainy – przyspieszenie czynności serca, zaburzenia rytmu serca, wzrost lub spadek ciśnienia tętniczego krwi, nadmierne pocenie się, nudności, wymioty, dreszcze, wzmożona potliwość, rozszerzone źrenice, znaczne pobudzenie psychoruchowe, majaczenie;
• przedawkowanie amfetaminy – silne pobudzenie psychoruchowe, podwyższona temperatura ciała, zaburzenia rytmu serca, ból brzucha, znaczna sztywność mięśni;
• przedawkowanie opiatów (np. heroiny) – m.in. zatrzymanie oddechu z wyczuwalnym jednocześnie tętnem, duże zwężenie źrenic, spadek ciśnienia tętniczego krwi, spowolnienie czynności serca, zaburzenia świadomości, obniżenie temperatury ciała;
• przedawkowanie ecstasy – np. drgawki, śpiączka, szczękościsk, obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, zaburzenia rytmu serca, znaczny wzrost temperatury ciała, pobudzenie psychoruchowe, lęk, napady paniki;
• przedawkowanie marihuany – w tym przypadku nie ma jednoznacznej opinii, czy można ją rzeczywiście przedawkować. Jednak przyjęta w nadmiarze może spowodować takie dolegliwości jak np.: zawroty głowy, znaczną suchość w obrębie jamy ustnej, przyspieszone bicie serca, senność.

Jak się zachować, gdy dziecko przedawkuje?

Halucynacje, urojenia, zmienione nienaturalnie źrenice, gwałtowne, agresywne zachowania, pobudzenie, nadmierne pocenie się itp. – rozpoznając objawy zatrucia narkotykami, zwłaszcza jeśli pod ich wpływem doszło do utraty przytomności, należy w pierwszej kolejności wezwać pogotowie. Zanim przyjedzie, przede wszystkim trzeba kontrolować oddech i tętno. Jeśli osoba nie oddycha, wówczas trzeba przeprowadzić sztuczne oddychanie. Gdy samo zacznie oddychać, wtedy najlepiej położyć je w pozycji bocznej. Nastolatkowi trzeba zapewnić ciepło (czymś go okryć), ale jednocześnie nie doprowadzić do przegrzania. Jeśli będzie miał drgawki, trzeba chronić jego język, aby go nie przygryzł ani się nie udławił. Warto także zabezpieczyć opakowania po lekach czy strzykawki (jeśli przy nim będą) oraz wymiociny, aby można było je zbadać na obecność narkotyków.
Biorąc pod uwagę, że zatrucie narkotykami najczęściej prowadzi do śmierci z powodu zaburzeń rytmu serca, krwawienia wewnątrzczaszkowego albo zbyt wysokiej temperatury ciała (hipertermii), liczy się czas reakcji.

Skutki zażywania narkotyków

Nadużywanie narkotyków może prowadzić do różnych powikłań zdrowotnych oraz śmierci. Skutki zażywania substancji psychoaktywnych przekładają się także na rozwój emocjonalny, psychiczny i fizyczny młodego człowieka. Odczuwalne są ponadto w innych sferach życia. Profesjonalne leczenie w ośrodku odwykowym to jedyna szansa, aby uratować nastolatka przed całkowitą samozagładą. Terapię narkotykową najlepiej zacząć wtedy, gdy osoba uzależniona odczuwa głód. Wówczas poddawana jest detoksowi (odtruciu). Po ustąpieniu fizycznych objawów uzależnienia, nastolatek może skorzystać z dalszego leczenia – psychoterapii.

Jest biologiczną reakcją organizmu, nieodłącznie związaną z naszym życiem, która ma zarówno negatywny, jak i pozytywny wydźwięk. Codzienne wyzwania czy zmiany, nowe otoczenie oraz wiele innych elementów wpływa na to, że się uruchamia. Stres nie kojarzy się tylko ze światem dorosłych – przeżywają go także dzieci i młodzież, a jego objawy mogą być różne. Podobnie jak ich rodzice czy inne starsze od nich osoby muszą uczyć się radzenia sobie z nim. Nie da się bowiem stresu całkowicie wyeliminować z życia, za to nadać mu właściwe miejsce – jak najbardziej.

Objawy stresu u dzieci i młodzieży

Z reguły na stres u dzieci i młodzieży wpływają różne życiowe sytuacje. Mogą to być konflikty w domu czy z rówieśnikami, wypadki losowe, śmierć kogoś bliskiego, rozwód rodziców, alkoholizm lub inne uzależnienie w rodzinie. Wywołują go także często nierealne oczekiwania rodziców wobec najmłodszych członków rodziny, emigracja jednego lub obu opiekunów albo zbyt duża ilość zajęć dodatkowych. Natomiast stres szkolny może wynikać z przejścia z jednego etapu edukacyjnego na kolejny, zmiany klasy/szkoły czy nawet klasówki, sprawdzianu, egzaminu, odpytywaniu przy tablicy itp.

O tym, że dzieci czy młodzież przeżywają nadmierny stres, świadczyć mogą takie objawy fizyczne jak np.:

• niepokój,
• paniczny lęk,
• niespodziewane zapominanie faktów, czy tego, co dziecko dowiedziało się w szkole,
• przyspieszone bicie serca,
• ból brzucha,
• nudności, zawroty głowy,
• omdlenia,
• ból pleców,
• zimne ręce,
• problemy z oddychaniem,
• większa podatność na infekcje (osłabiony układ immunologiczny).

Oprócz tego przekłada się on na sferę emocjonalną. Objawy stresu na tym tle występują czasami razem z fizycznymi, a niekiedy niezależnie od nich. Jednym z symptomów może być depresja. Do innych zaliczane jest niskie poczucie własnej wartości (do którego przyczyniają się także niepowodzenia czy rozczarowania dziecka lub nastolatka), gniew czy niepokój. Pierwszy z objawów manifestowany jest poprzez napady zmiennego nastroju, obarczanie winą innych, odgrywanie roli ofiary, wrogi stosunek do tych osób, które chcą pomóc. Niepokój za to można zauważyć przez obgryzanie paznokci, przesadne martwienie się, tiki nerwowe itd.

Skutki stresu w szkole

Mogą być krótko lub długookresowe – skutki stresu w szkole wpływają mniej lub bardziej na jego samopoczucie i zachowanie. Pierwsze z nich u dziecka będą objawiać się stanami lękowymi, kłamstwami, napadami płaczu czy wściekłości albo koszmarami. Z kolei u młodego człowieka efektem może być rozdrażnienie, przygnębienie, częste zapominanie, zmęczenie, wahania nastroju, problemy z koncentracją uwagi. Długookresowe skutki stresu w szkole wpływają na niższe wyniki w nauce, problemy zdrowotne uczniów czy sięganie po używki (alkohol, narkotyki), aby odreagować, co jednak często prowadzi ostatecznie do uzależnienia.

Jak pomóc dziecku radzić sobie ze stresem?

Dorośli powinni zwracać większą uwagę na to, co mówią w obecności dzieci i jak się zachowują w stosunku do siebie. Często przekazywane przez nich informacje o problemach finansowych czy innych odbijać się mogą na najmłodszych członkach rodziny. Współodczuwają oni nastrój i emocje rodziców bardziej niż nam się wydaje. Często też kopiują potem te zachowania.
Codzienna troska, wsparcie, poczucie bezpieczeństwa to więc niezwykle ważne sprawy, jakich dzieci potrzebują. Muszą wiedzieć, że mogą liczyć na pomoc bliskich im osób i umieć o nią poprosić. Pokazywanie im, w jaki sposób ze stresem radzą sobie osoby dorosłe, również jest cenną wskazówką.
Rodzice dopilnować powinni także, aby dziecko miało wystarczającą ilość snu, bo wtedy jego organizm odpowiednio się zregeneruje i będzie łatwiej radzić sobie ze stawianymi na co dzień wyzwaniami. Potrzebna jest mu także odpowiednia ilość aktywności fizycznej oraz relaksu.
Ponieważ nie da się całkowicie uchronić dzieci i młodzież przed stresem, warto wyposażyć je w narzędzia, dzięki którym łatwiej będzie im stawiać czoło trudnym sytuacjom. Jednym z nich jest wzmacnianie poczucia własnej wartości poprzez m.in. pochwały za najprostsze czynności czy zachowania w życiu codziennym. Ponadto ważna jest obserwacja dziecka, aby nie przegapić problemu, z którym nie umie sobie poradzić i dlatego nadmiernie się nim przejmuje.

Wygląd, ogólny stan zdrowia, stan psychiczny mogą pomóc nam określić, czy dana osoba zażywa narkotyki. Część objawów uzależnienia od narkotyków widocznych jest także przy obserwacji oczu, nosa, jamy ustnej, skóry czy czynności ruchowych. To bardzo przydatne informacje, dzięki którym możliwa jest szybka reakcja nie tylko, aby udzielić pierwszej pomocy, kiedy nastolatek zatruje się środkami odurzającymi, ale także po to, by jak najwcześniej pomóc mu wyjść z nałogu.

Jak rozpoznać uzależnienie od narkotyków?

Poza widocznym zaniedbaniem w wyglądzie, higienie osobistej, zmiany w sposobie mówienia, poruszania się, charakterystyczny jest także zapach wydychanego powietrza, włosów oraz ubrania młodego narkomana. Podejrzenie powinny wzbudzić jego wahania nastroju – od radości do przygnębienia, widoczny spadek energii oraz wychudzenie, częste przeziębienia i przewlekły kaszel. Regularne zażywanie narkotyków powoduje ponadto utratę zainteresowań, trudności w koncentracji, problemy z pamięcią, drażliwość czy agresywne wypowiedzi. Zdarzać się mogą urojenia, iluzje, omamy, mówienie do siebie czy niezrozumiałe dla innych zachowania.

Warto także wiedzieć, jak reagują źrenice po narkotykach. Stają się wówczas nienaturalnie zwężone lub rozszerzone, wolno lub wcale nie reagują na światło. Objawami zażycia są przekrwione spojówki, podwójne widzenie czy brak kontroli nad ruchami gałek ocznych. Krwawienie z nosa, katar, kichanie, owrzodzenia, słodki zapach z ust, próchnica też świadczyć mogą o uzależnieniu od narkotyków. Objawy brania narkotyków widać niekiedy również na skórze – po wkłuciach dożylnych, domięśniowych, poparzenia palców i ciała czy przebarwienia (brązowe plamy na palcach).
Narkomana wyróżniają oprócz tego powolny chód, zaburzenie równowagi, pobudzenia ruchowe czy zastyganie w dziwnych pozycjach.

Konsekwencje brania narkotyków

Z racji tego, że narkotyki wywołują psychiczny i fizyczny przymus zażycia, bardzo szybko można wpaść w sidła nałogu. Rodzaj substancji psychoaktywnej, cechy osobowościowe, sytuacja życiowa osoby, która z nimi eksperymentuje, mają w tym procesie wielkie znaczenie. Podobnie jak wiek sięgania po środki odurzające – im jest on niższy, tym zwiększa się prawdopodobieństwo uzależnienia.

Nałogowe zażywanie narkotyków rodzi konsekwencje nie tylko zdrowotne, ale i społeczne. Jakie są skutki zażywania narkotyków? Przede wszystkim jest to szereg problemów zdrowotnych, o których osoba uzależniona nie ma pojęcia. Należą do nich np. przedawkowanie (śmiertelne zatrucie), ostre, przewlekłe zaburzenia psychiczne (np. depresja, próby samobójcze, psychozy, otępienie) czy funkcjonowania całego organizmu (wyniszczenie, wychudzenie, zakażenia bakteryjne, zapalenie płuc itd.). Inne konsekwencje narkomanii to choroby, które przenoszą się przez krew, czyli m.in. HIV/AIDS, wirusowego zapalenia wątroby.

W przypadku nastolatków substancje psychoaktywne zahamowują także ich rozwój fizyczny. Młodociany narkoman zaniedbuje ponadto szkołę i oddala się emocjonalnie od najbliższych. Wciąga go towarzystwo takich jak on – uzależnionych, którzy nie potrafią już inaczej egzystować. Ma konflikty z prawem, przestaje samodzielnie i odpowiedzialnie funkcjonować.

Leczenie w ośrodku uzależnień dla młodzieży

Siła uzależnienia od narkotyków jest tak duża, że samodzielnie nie da się wyjść z nałogu. Pomocy najlepiej szukać w specjalistycznym ośrodku leczącym narkomanów. Młody człowiek musi zazwyczaj w pierwszej kolejności przejść detoks, czyli odtrucie. W jego organizmie zalegają bowiem toksyczne substancje, efekt uboczny brania środków odurzających. Następnym krokiem jest podjęcie terapii narkotykowej według indywidualnie rozpisanego schematu. Każdy nastolatek z innych powodów rozpoczyna przygodę z narkotykami. Ważne jest, aby ustalić, co było przyczyną tego, że popadł w nałóg. Ponadto celem jest uświadomienie mu zagrożenia, jakie dla niego i jego najbliższych niosą substancje psychoaktywne.
Profesjonalny ośrodek leczenia uzależnień dla młodzieży to także miejsce, w którym nauczy się radzenia sobie w sytuacjach, gdy ktoś zaproponuje mu narkotyki, jak nie rozwiązywać z ich pomocą jakiegoś problemu, który się pojawi itp.

Gdy trafia do organizmu człowieka, utlenia się przez wątrobę do postaci kwasu octowego. Pośrednim produktem tej przemiany jest z kolei aldehyd octowy, czyli substancja toksyczna, która najbardziej odpowiada za to, jak czujemy się po wypiciu alkoholu. Mowa tu np. o zaburzeniach mowy, wymiotach, ograniczeniu logicznego myślenia. Spożywanie alkoholu w dużych ilościach prowadzi do produkcji w organizmie narkotyku (przypominającego budową i działaniem morfinę), a w efekcie – do nałogu. Alkoholizm to więc nic innego niż właśnie uzależnienie od etanolu. Światowa Organizacja Zdrowia uznała go za jedną z chorób.

Czym jest uzależnienie od alkoholu?

Sama choroba alkoholowa definiowana jest jako psychiczne i fizyczne uzależnienie od alkoholu etylowego, czyli środka, który wpływa na spowolnienie działania układu nerwowego. Skąd się bierze alkoholizm? Na jego rozwój wpływają różne czynniki:

• psychologiczne,
• środowiskowe,
• genetyczne,
• socjalne.

Spożywany w małych dawkach alkohol odpręża, pomaga przełamać nieśmiałość oraz sprawia, że młody człowiek czuje się zabawny czy bardziej błyskotliwy. Jednak zbyt duża jego ilość pozbawia zahamowań, w tym wpływa na ograniczenie typowo ludzkich zachowań.

Objawy uzależnienia od alkoholu

W związku z tym, że alkohol to substancja, która wpływa na stan psychiczny i fizyczny, to jego regularne nadużywanie może prowadzić do charakterystycznych objawów w obu tych sferach. Oprócz tego, że młody człowiek przestaje pod jego wpływem kontrolować swoje zachowanie i często robi się agresywny, to jeszcze w jego mózgu zachodzą nieodwracalne zmiany wpływające na rozwój.
Po czym jednak poznać fizyczne i psychiczne objawy uzależnienia od alkoholizmu? Do najczęstszych zalicza się:

• utratę kontroli nad piciem – alkoholik nie potrafi przerwać picia,większą tolerancję na alkohol – regularnie nadużywając alkoholu, osoba uzależniona wypija coraz większe dawki, aby poczuć efekt jego działania,
• urwany film – czyli pojawiające się luki w pamięci, kiedy alkoholik nie jest w stanie przypomnieć sobie wydarzeń, jakie miały miejsce po spożyciu substancji odurzającej,
• głód alkoholowy – czyli stan, w którym uzależniony nastolatek odczuwa wewnętrzny przymus wypicia alkoholu, wiedząc, że nie będzie mógł funkcjonować bez wypicia kolejnej dawki substancji psychoaktywnej,
• koncentrację życia wokół alkoholu – dla alkoholika przestają liczyć się dotychczasowe hobby, zainteresowania, najbliżsi, szkoła, przyjaciele. Wszelkie myśli i działania skupiają się na tym, jak zdobyć alkohol oraz gdzie można go wypić.

Ponadto do fizycznych objawów uzależnienia alkoholowego należą dreszcze, mdłości, nadmierne pocenie się, drżenie mięśni, które są efektem tzw. zespołu abstynencyjnego, pojawiającego się po odstawieniu alkoholu.

Osoba uzależniona pije też według pewnego schematu. Może to być np. spożywanie alkoholu na weekendowych imprezach z rówieśnikami lub wejście w towarzystwo, które uważa to za codzienny rytuał.

Jak leczy się alkoholizm?

W związku z tym, że alkoholizm jest chorobą postępującą, chroniczną (przewlekłą), a także problemem społecznym, który dotyka przede wszystkim najbliższą rodzinę, wymaga profesjonalnego wsparcia. Takie może zapewnić ośrodek leczenia uzależnień, w którym lekarze i terapeuci pomagają nastolatkom wyjść z alkoholowego nałogu. Pod ich kierunkiem najpierw nastoletni alkoholik poddawany jest detoksykacji. Trwające z reguły od 7 do 10 dni odtrucie poalkoholowe pozwala pozbyć się fizycznego uzależnienia, a odwodniony organizm jest wzmocniony po przyjęciu określonej dawki elektrolitów, witamin i innych substancji. Nieprzyjemne objawy, jakie towarzyszą jego oczyszczaniu z nagromadzonych toksyn, są łagodzone za pomocą m.in. środków uspokajających.

Kolejnym etapem powinna być terapia alkoholowa prowadzona na podstawie indywidualnego programu, która ma nauczyć młodego alkoholika, jak ma sobie radzić, gdy będzie miał problemy (nie sięgać po alkohol), otrzyma propozycje wypicia (być asertywnym) itd.

Leczenie alkoholizmu, czyli uzależnienia od etanolu w ośrodku, jest długotrwałym procesem i wymaga wsparcia także ze strony rodziców.

W czasach, gdy używki, a szczególnie alkohol, są dosyć łatwo dostępne, rodzice powinni być jeszcze bardziej wyczuleni na to, czy ich dziecko nie ma problemu z nałogami. Zgłębiając wiedzę na temat uzależnienia od narkotyków – objawów brania, jak i samej terapii, mogą szybciej wykryć problem i pomóc nastolatkowi.

Jak zachowuje się człowiek po narkotykach?

Dziecko pod wpływem substancji odurzającej zachowuje się w charakterystyczny sposób. Oddziałuje ona bowiem na umysł i psychikę. Reakcje zależą zarówno od przyjętego środka, jak i dawki oraz indywidualnej reakcji organizmu. Objawy zażycia narkotyków to m.in.:

• bełkotliwa mowa,
• zaburzenia pamięci,
• problemy z koncentracją – trudności w podtrzymaniu toku myślenia,
• częste krwawienie z nosa,
• przewlekły katar,
• nienaturalne pobudzenie lub ospałość, apatia,
• huśtawka nastrojów,
• gęsia skórka,
• nagła utrata wagi lub jej przyrost,
• słodkawa woń wyczuwana w ubraniach, włosach, skórze,
• ukłucia na ciele,
• zaniedbywanie higieny osobistej.

Jeśli dziecko jest uzależnione od narkotyków, to może także ukrywać przed rodzicami takie przedmioty jak np.:

• igły,
• strzykawki,
• fajki,
• fifki,
• bibuły,
• kawałki folii aluminiowej,
• bibułki papierosowe,
• foliowe torebeczki z suszem, tabletkami, proszkiem lub inną dziwną substancją,
• białe lub kolorowe pastylki z różnymi wzorami.

Ponadto charakterystycznym objawem uzależnienia od narkotyków może być także zmiana nawyków, stylu ubierania się, nowe słownictwo i maniery, problemy w nauce, wagarowanie czy kłamanie zarówno w błahych sytuacjach, jak i poważniejszych dotyczących np. nieobecności w szkole, wydanych pieniędzy czy nawet bez powodu. Jeśli wcześniej dziecko nie było konfliktowe, nadwrażliwe na krytykę, a teraz takie jest lub nagle ma inny rytm dobowy, to również warto przyjrzeć się powodom tych zachowań.

Ponadto zażywanie narkotyków przekłada się także na relacje z bliskimi – izolowanie się od nich, unikanie rozmów, przesiadywania nastolatka w samotności w pokoju to sytuacje, które też powinny zaniepokoić rodzica.

Jak reagują źrenice po narkotykach?

Warto też wiedzieć, jak reagują źrenice po narkotykach. W zależności od tego, jaki środek dziecko zażyło, mogą być:

• rozszerzone,
• zwężone,
• nie reagować na światło.

Do innych objawów brania narkotyków zalicza się także czerwone (przekrwione) oczy – spojówki lub brzegi powiek, opadanie powiek, łzawienie. Jeśli rodzic ma podejrzenie i chce się upewnić, może przeprowadzić test oczny, który polega np. na:

• poświeceniu latarką w oczy i czekaniu na reakcję źrenic – jeśli jest nienaturalna lub nie ma żadnej, to znaczy, że dziecko brało narkotyki,
• poruszaniu palcem przed oczami i zatrzymaniu na kilkanaście sekund – potwierdzeniem zażycia będzie oczopląs gałek ocznych podczas wpatrywania się w nieruchomy palec,
• przesuwaniu palca w odległości ok. 20 cm od nosa dziecka i dotknięcie go na 5 sekund – niepokojącym objawem będzie nieśledzenie ruchu palca.

Gdzie szukać pomocy w uzależnieniu od narkotyków?

Jeśli dziecko bierze narkotyki, to zazwyczaj robi to z jakiegoś konkretnego powodu. Mogą to być kłopoty w szkole lub w domu, brak akceptacji rówieśników, zawód miłosny i inne przypadki. Być może ta przygoda ma charakter incydentalny. Jeśli jednak wszystko wskazuje na to, że zażywanie środków psychoaktywnych jest procesem ciągłym, a różnego rodzaju nakazy i zakazy czy próby podjęcia rozmowy nie odniosą żadnego skutku, wówczas trzeba pomyśleć o tym, aby poszukać pomocy na zewnątrz.

Czy dziecko jest uzależnione od narkotyków i jak bardzo jest to zaawansowany problem, wypowiedzieć się powinien w formie diagnozy specjalista zajmujący się nastolatkami, które popadły w narkomanię czy inny nałóg. Ważne jest nawiązanie relacji terapeutycznej zarówno z dzieckiem, jak i rodzicem oraz poczucie bezpieczeństwa, że trafiło się we właściwe miejsce. Podczas terapii może okazać się, że na jaw wyjdą różne niewygodne informacje czy sytuacje. Wówczas jednak tylko szczerość i zaufanie w stosunku do kierunku, jaki terapeuta obierze w leczeniu, zależeć będzie, jak się powiedzie walka z uzależnieniem. Często bowiem rozluźnienie relacji z dzieckiem, czy nawet jej zaniedbanie może właśnie być przyczyną problemów z narkotykami.

Problem alkoholizmu innego członka rodziny przekłada się na życie i codzienne funkcjonowanie pozostałych. Destabilizuje i przyczynia się do cierpienia, zwłaszcza dzieci. Alkoholik uzależniony jest od substancji psychoaktywnej, a członkowie rodziny – od niego. Jest to koło zamknięte, w którym pomocy potrzebują wszyscy. Inaczej nie ma szans na to, aby rodzina, a zwłaszcza najmłodsi czuli się w niej bezpiecznie i pewnie.

Współuzależnienie od alkoholu – objawy

Osoba pijąca skupia uwagę na sobie i swoich problemach alkoholowych. Wraz z rozwojem choroby alkoholowej zaczyna wymagać sama opieki i obsługi. Powoduje to, że żyjący z nim na co dzień członkowie rodziny stają się osobami współuzależnionymi od alkoholu i zaczynają się zachowywać w charakterystyczny sposób. Polegają one na m.in.:

• koncentrowaniu myśli, zachowań czy uczuć na tym, co robi alkoholik,
• usprawiedliwianiu sytuacji, w jakich alkoholik pije,
• zaprzeczaniu problemowi alkoholowemu,
• próbach kontroli nad piciem osoby uzależnionej – ukrywanie, wylewanie, kupowanie, odmierzanie alkoholu, ograniczanie jego spożycia,  
• przejmowaniu odpowiedzialności za alkoholika – ponoszenie konsekwencji za jego zachowania pod wpływem alkoholu, krycie go, kłamanie, dbanie o jego higienę, wygląd itd.
• wyręczaniu w domowych obowiązkach, które osoba pijąca zaniedbuje.

To typowe objawy współuzależnienia od alkoholu. Jest ono zespołem nieprawidłowego przystosowania się do sytuacji problemowej.

Różne role społeczne dzieci

Ponadto współuzależnienie powoduje też, że dzieci wcielają się w różne role:

• bohatera – który jest podporą rodziny, perfekcyjny we wszystkim, bierze na siebie obowiązki alkoholika, nie sprawia kłopotów wychowawczych, jest bardzo odpowiedzialny, ale żyje w ciągłym napięciu i ma problem z wypoczynkiem oraz zaspakajaniem własnych potrzeb,
• kozła ofiarnego – nie mogąc konkurować z bohaterem, czując się odsuniętym, szuka pomocy poza domem, ale też niestety często popada w problemy z prawem, wpada w uzależnienia, sprawia kłopoty wychowawcze, co nierzadko w konsekwencji kończy się pobytem w ośrodku dla trudnej młodzieży,
• maskotki – uwagę innych skupia przez to, że dostarcza ciągle rozrywki, błaznuje, stara się, aby w domu było wesoło, nie cofnie się przed niczym, aby rozweselić innych, jednak w życiu dorosłym nie jest traktowana poważnie,
• zagubionego dziecka (aniołka, niewidzialnego) – czyli osoby zamkniętej w sobie, uciekającej do swojego wyimaginowanego świata przed chaosem, jaki panuje w domu czy awanturami, o której nikt nie myśli i nie pamięta.

Dzieci odrywające te role społeczne, dopasowują się w ten sposób do sytuacji, w jakiej się znalazły. Każdy z tych typów często w dorosłym życiu sobie nie radzi. Jeśli nie potrzebuje wsparcia psychiatrycznego, to popada w alkoholizm czy narkomanię, gdy pojawiają się trudne problemy do rozwiązania. Do tego jeszcze ma problem w relacjach z innymi osobami.

Terapia rodzinna – na czym polega?

Nieświadome pomaganie w nałogu powoduje, że osoby współuzależnione zapominają o sobie – powinny więc zawalczyć o siebie i poddać się terapii rodzinnej. Na czym ona polega i gdzie jej można szukać? Ośrodek terapii uzależnień dla młodzieży jest miejscem, w którym specjalistyczna pomoc nakierowana jest również na współuzależnionych członków rodziny. Celem spotkań jest naprawienie systemu jej funkcjonowania. Polega to m.in. na poznaniu specyfiki problemów osoby uzależnionej od alkoholu i konsekwencji, jakie niesie za sobą nałóg oraz że powinna udać się na odwyk od alkoholu. Podczas terapii rodzinnej współuzależnieni dowiadują się ponadto, jakie są skutki nieprawidłowego przystosowania się do sytuacji i w jaki sposób się z nią konfrontować. Pomoc takim osobom polega także na uświadomieniu im, że powinni skupić się bardziej na sobie, własnych emocjach, potrzebach i oczekiwaniach. Zaburzone uczucia, brak poczucia własnej wartości lub jego mocne zaniżenie, niezależność, to przykładowe tematy, jakie poruszane są podczas spotkań.

W ośrodku terapii uzależnień dla młodzieży pomocy może szukać nie tylko tzw. trudna młodzież, ale również dzieci, które na co dzień doświadczają skutków alkoholowego nałogu rodzica czy innego członka rodziny. Często czują m.in. wstyd, poczucie winy, złość czy nienawiść. To emocje, które powinny być jak najwcześniej „przepracowane”, aby w dorosłym życiu dzieci umiały sobie poradzić i nie powtarzały błędów swoich rodziców.

Dobra zabawa na imprezach, zyskanie uznania akceptacji rówieśników, zapomnienie o trudnościach w szkole czy w domu – nadmierne picie alkoholu bez względu na powód i okoliczności może prowadzić do alkoholizmu. Skutki tego uzależnienia przekładają się zarówno na zdrowie psychiczne, jak i fizyczne. Mają też charakter społeczny. Pierwsze próby spożywania alkoholu odbywają się już w coraz młodszym wieku (nierzadko nawet poniżej 10 roku życia), a jego dostępność jest znacznie większa niż kiedyś. Regularne picie na takim etapie życia może doprowadzić nawet w ciągu 2 lat do nałogu.

Konsekwencje alkoholizmu

Picie alkoholu przez młodych ludzi niesie za sobą określone skutki. Alkoholizm prowadzi m.in. do:

• zaburzeń zdolności w zakresie uczenia się,
• problemów z zapamiętywaniem i logicznym rozumowaniem,
• zahamowania rozwoju emocjonalnego – obniżenie aktywności psychicznej,
• wzrostu agresywności, pobudliwości, irytacji,
• opóźnienia procesu dojrzewania,
• niezdyscyplinowania,
• obniżenia motywacji do osiągania życiowych celów czy realizacji wartości,
• zwiększenia ryzyka innych uzależnień,
• problemów prawnych – kradzieże, bójki itd.,
• wypadków – prowadzenie pod wpływem alkoholu,
• ryzykownego i przypadkowego seksu,
• niechcianej ciąży,
• zachowań depresyjnych, prób samobójczych, samookaleczeń.    

W najgorszym przypadku konsekwencje alkoholizmu u młodzieży prowadzą do degradacji życia. Młodzi ludzie wchodzą w środowiska patologiczne i przestępcze. Zdarzają się także przedawkowania alkoholu, których skutek może być śmiertelny.

Jak się objawia alkoholizm u młodzieży?

Jak rozpoznać, że nasze dziecko może mieć problemy alkoholowe? Objawy alkoholizmu u młodzieży to m.in.:

• częsta zmiana nastrojów – od pobudzenia, nadaktywności aż po rozdrażnienie czy agresję,
• zaniedbywanie codziennej higieny, wyglądu,
• problemy z nauką,
• kłopoty wychowawcze,
• spadek zainteresowania zajęciami hobbistycznymi itp.,
• skłonność do irytacji, gdy padają pytania o nowe towarzystwo, formę spędzania czasu poza domem itp.,
• zwiększone potrzeby finansowe – ukrywanie, na co idą wydatki z kieszonkowego, znikanie drobnych sum pieniędzy z domu.

Pomoc młodzieży uzależnionej od alkoholu

Obserwując objawy alkoholizmu lepiej nie być obojętnym. Młody, zagubiony życiowo człowiek nie poradzi sobie sam z uzależnieniem. Dlatego na każdym etapie problemu można spróbować coś z tym zrobić. Nastolatek potrzebuje wsparcia osoby dorosłej, poświęcenia mu uwagi oraz specjalistycznej pomocy. Leczenie podjęte przy współpracy z terapeutą małymi krokami może wypracować u nastolatka prawidłowe mechanizmy – reakcje na różnego rodzaju pokusy alkoholowe. Uporanie się z problemem młodzieńczego alkoholizmu jest długim procesem, wymagającym cierpliwości, zrozumienia tego, na czym polega ta przewlekła choroba oraz nauce radzenia sobie bez substancji psychoaktywnej, gdy nie dzieje się dobrze w życiu.

W przypadku długotrwałego picia proces leczenia trzeba zacząć od detoksyzacji, czyli odtrucia alkoholowego. Kilkudniowy odwyk pomaga pozbyć się uzależnienia fizycznego, które odczuwa osoba uzależniona. Kolejnym krokiem jest już terapia.

Skutki uzależnienie od alkoholu – jak im zapobiec?

Nadmiernie spożywanie alkoholu przez młodzież upośledza kształtowanie właściwej i dojrzałej osobowości, hamuje rozwój wyższej uczuciowości. Dlatego pod jego niszczącym wpływem nierzadko trafia do marginesu społecznego. Zawsze jednak warto podjąć działania, dzięki którym młody człowiek poprawi jakość swojego życia na różnych płaszczyznach. Oparcie w dorosłych, wiara w niego samego, akceptacja i uważność z pewnością mogą zapobiec konsekwencjom uzależnienia od alkoholu. Młody człowiek nie powinien bać się mówić „nie”, mieć odwagę unikać środowisk, w których rówieśnicy wywierają negatywną presję.

Warto, aby u nastolatka pielęgnować ideę, że cieszyć się życiem i kontaktami ze znajomymi można również bez alkoholu. Ważne jest także uświadomienie młodemu człowiekowi, że nałóg ma to do siebie, że potrafi przejąć kontrolę nad życiem i stać się granicą w kontaktach z najbliższymi. Lepiej więc jednak mieć wpływ na to, kim się jest teraz i będzie w przyszłości.

Może dojść jednak do sytuacji, gdzie nasze chęci mogą okazać się niewystarczające i nasz bliski popadnie w uzależnienie od alkoholu. Jeżeli nasze rozmowy okażą się niewystarczające, warto zwrócić się do specjalistów od uzależnień, który przygotują indywidualny program leczenia podczas terapii alkoholowej.

Skąd się bierze alkoholizm młodzieńczy? Powody, jakie za tym stoją, są bardzo różne – od zwykłej ciekawości, chęci zaimponowania w towarzystwie po podporządkowanie się w tym zakresie grupie rówieśniczej czy ucieczce przed problemami w szkole lub w domu. Alkoholizm to wciąż najbardziej popularne uzależnienie w Polsce, zarówno u dorosłych, jak i wśród nastolatków, co wynika nie tylko z samej obyczajowości, ale i łatwej dostępności alkoholu.

Problem z alkoholem od najmłodszych lat

Problemy alkoholowe młodzieży mogą być skutkiem m.in. doświadczeń rodzinnych. Jeśli rodzic jest alkoholikiem, dziecko ma duże szanse na to, aby powtórzyć ten sam scenariusz życiowy. Wychowując się w takim modelu rodziny, jest ona pierwszym wzorem zachowań. Nastolatek przyjmuje to za coś normalnego i sam zaczyna powielać ten wzorzec. Z drugiej strony nie ma zaspokojonych podstawowych potrzeb takich jak poczucie bezpieczeństwa, miłości, co przekłada się na problemy wychowawcze w szkole, w domu, ekscesy chuligańskie, wagary itd.

Innym powodem młodzieńczego alkoholizmu jest silna potrzeba akceptacji ze strony kolegów i koleżanek. Aby nie zostać wyśmianym i odrzuconym, nastolatek zaczyna pić. Okazji do tego nie brakuje – oprócz łatwej dostępności alkoholu w sklepach, jest on obecny także na imprezach młodzieżowych. Ponadto media i spoty reklamowe również mają wpływ na kształtowanie postaw wobec alkoholu. Jawi się on najczęściej jako źródło przyjemności, zabawy, relaksu i integracji, bez wywoływania jakichkolwiek konsekwencji, a zwłaszcza prowadzenia do uzależnienia alkoholowego u młodzieży. Alkohol dodaje odwagi, rozluźnia, daje poczucie swobody – jest odskocznią, gdy nie układa się w relacjach z rodzicami czy w szkole.

Objawy alkoholizmu u młodzieży

Jak nie przeoczyć ważnych sygnałów, które mogą świadczyć o tym, że nasze dziecko ma problem z nadmiernym piciem. Niepokojącymi objawami alkoholizmu u młodzieży mogą być takie zachowania jak np.:

• wyczuwalny zapach alkoholu,
• mniejsze przywiązywanie wagi do wyglądu i ubierania się – zaniedbywanie się w tym zakresie,
• nawiązywanie podejrzanych znajomości,
• większe potrzeby finansowe – kradzież drobnych sum pieniędzy w domu, nieoddawanie reszty, ukrywanie wydatków z „kieszonkowego”,
• porzucenie dotychczasowych zainteresowań czy hobby,
• problemy w nauce, w szkole, wagarowanie,
• izolowanie się od najbliższych, ukrywanie przed nimi znajomych, szczegółów z życia toczącego się poza domem, pojawiające się rozdrażnienie na pytania w tym zakresie,
• frustracje, rozdrażnienie większe niż zwykle,
• częste zmiany nastrojów,
• zmiana dotychczasowych zwyczajów dotyczących jedzenia i picia.

Uzależnienie od alkoholu – skutki

Nadmiernie spożywany alkohol przez nastolatków prowadzi do ich znacznie szybszego uzależnienia niż w przypadku dorosłych. Inne konsekwencje alkoholizmu to pogorszenie się sprawności intelektualnej, zaburzenia pamięci, koncentracji, większa drażliwość, agresywność, nadpobudliwość, problemy wychowawcze i z nauką. Działanie substancji psychoaktywnej powoduje, że nastolatki częściej dopuszczają się ryzykownych zachowań takich jak np. przypadkowy seks, skutkujący zakażeniem chorobami wenerycznymi, AIDS, niechcianą ciążą, powodują wypadki komunikacyjne, wchodzą w świat przestępczy, kradną, angażują się w napady rabunkowe, bójki itd. Mając obniżoną aktywność psychiczna, brak wykształcenia, poczucie osamotnienia oraz braku sensu życia, kończą często wniknięciem w środowiska patologiczne.

Młodzież uzależniona od alkoholu – gdzie szukać pomocy?

Gdy pojawią się problemy z nastolatkiem, gdzie więc szukać pomocy? Aby je profesjonalnie i dokładnie zdiagnozować najlepiej udać się do specjalisty zajmującego się osobami uzależnionymi od alkoholu. Takiego można znaleźć w ośrodku terapii uzależnień dla młodzieży. To także miejsce, w którym młodzi ludzie mogą odbyć detoks (jeśli jest taka potrzeba) oraz terapię.

W okresie dojrzewania warto jeszcze mocniej przyglądać się codziennym zachowaniom i problemom nastolatka. To trudny dla niego czas i bardzo łatwo może ulegać różnym bodźcom, które prowadzić do tak negatywnych konsekwencji, jak alkoholizm.